Dijital makinelerde 'crop faktör'

Volkan Akgül  - 01.01.2009

Dijital fotoğraf makineleri analog fotoğraf makinelerinin yerine geçtiği andan itibaren, beraberinde birçok yenilikle birlikte yabancı olabileceğimiz kavramları da hayatımıza getirdi.  ‘çarpan faktörü’ (crop factor)’ özelliği

Geli­şen tek­no­lo­ji ile bir­lik­te an­lık ye­ni­lik­le­re alış­mak­ta zor­la­nan biz tü­ke­ti­ci­ler, her ge­len ye­ni ürü­nün ge­tir­di­ği fark­lı­lık­la­rı tam an­la­mıy­la öğ­re­ne­mi­yor ya da tek­no­lo­ji­nin ge­tir­di­ği ye­ni­lik­le­rin hı­zı­na ye­ti­şe­mi­yo­ruz. Bu özel­lik­ler hak­kın­da ye­ter­li bil­gi sa­hi­bi ol­maz ve araş­tır­ma­ya git­mez­sek, ne­yi, na­sıl al­dı­ğı­mı­zın tam ola­rak far­kı­na va­ra­maz du­ru­ma düş­müş olu­ruz. Bu ya­zı­mız­da son za­man­lar­da ana­log ma­ki­ne­le­rin ye­ri­ni bı­rak­tı­ğı di­ji­tal fo­toğ­raf ma­ki­ne­le­ri­nin önem­li özel­lik­ler­den bi­ri olan ‘çar­pan fak­tö­rü’ özel­li­ği­ne de­ği­ne­ce­ğiz.  

Ne­dir ‘çar­pan fak­tö­rü’
D-SLR (Di­ji­tal Sing­le Ref­lex Lens) fo­toğ­raf ma­ki­ne­le­rin­de, sen­sör bo­yu­tu­na gö­re be­lir­le­nen çar­pan ora­nı­na ‘çar­pan fak­tö­rü’ de­nir. Bu oran, çar­pan fak­tö­rü kul­la­nı­lan CCD ve­ya CMOS al­gı­la­yı­cı­nın uzun ke­na­rı­nın 35mm film ka­re­si ile kı­yas­lan­dı­ğın­da çı­kan oran­tı­dır. Çar­pan fak­tö­rü 1.6x olan bir fo­toğ­raf ma­ki­ne­sin­de, kul­la­nı­lan ob­jek­ti­fin mi­ni­mum ve mak­si­mum op­tik uzun­lu­ğu bu oran­la çar­pı­la­rak, full fra­me al­gı­la­yı­cı bo­yu­tu­na sa­hip ma­ki­ne­le­re denk ge­len kar­şı­lı­ğı bu­lu­nur. Çar­pan fak­tör­le­rin de­ği­şik ol­ma­la­rı se­be­biy­le, bir nok­ta­dan ay­nı ob­jek­tif ile sa­bit bir nes­ne­ye odak­la­nan üç ay­rı fo­toğ­raf ma­ki­ne­siy­le çe­ki­len fo­toğ­raf­la­rın ya­kın­lık de­re­ce­si ve açı­la­rı bir­bir­le­ri­ne oran­la de­ği­şik­lik gös­te­rir. Bu du­rum di­ji­tal fo­toğ­raf ma­ki­ne­le­rin­de bu­lu­nan ‘fo­kal çar­pan’ ola­rak da ad­lan­dı­ra­bi­le­ce­ği­miz çar­pan fak­tö­rü özel­li­ğin­den kay­nak­la­nır.
 
 

Ör­nek fotoğraflar
Ko­nu­yu da­ha iyi kav­ra­ya­bil­me­miz için ha­zır­la­dı­ğı­mız ör­nek fo­toğ­raf­lar­da, 10 me­ga­pik­sel­lik fo­toğ­raf ma­ki­ne­si ve 400mm Pri­me Lens kul­lan­dık. 1.0x Ful lFra­me, 1.3x ve 1.6x crop fak­tör­lü ma­ki­ne­le­ri­nin gö­rüş açı­la­rı ve ek­ra­na dü­şen gö­rün­tü şe­kil­le­ri­ne de­ğin­dik.  
Ca­non 1D Mark II­I, 1.3x fo­kal çar­pan­lı bir ma­ki­ne. Yi­ne Ca­non’un Full fra­me gö­rün­tü sen­sö­rü­ne sa­hip, 1.0x çar­pan­lı 5D’si de bu­lun­mak­ta­dır. Mark II­I ve 400mm sa­bit odak uzak­lık­lı bir ob­jek­tif ile bel­li bir açı­dan çe­ki­len nes­ne­ler, 400mm de­ğil, 640mm ola­rak ek­ra­nı­mı­za yan­sır. Full fra­me ola­rak ad­lan­dı­rı­lan 1.0x fo­kal çar­pan­lı 5D’nin sen­sör bo­yu­tu­nun da­ha bü­yük ol­ma­sın­dan do­la­yı ek­ra­nı­mı­za yan­sı­yan so­nuç yi­ne 400mm’dir. Di­ji­tal ma­ki­ne­ler­de çar­pan fak­tö­rü ge­nel­lik­le full fra­me, ya­ni 35mm’ye eş­de­ğer ge­len 1.0x ora­nın­dan 2.0x ora­nı­na ka­dar de­ği­şim gös­te­rir.

Fo­kal çar­pan­da ge­nel ya­nıl­gı
Fo­kal çar­pa­nı 1.6x olan bir fo­toğ­raf ma­ki­ne­sin­de, 400mm sa­bit odak­lı ob­jek­tif­le çe­ki­len bir nes­ne, 640mm lens­le çe­kil­miş şe­kil­de ek­ra­nı­mı­za yan­sır. Bu du­rum, ama­tör bir kul­la­nı­cı için uza­ğı da­ha çok ya­kın­laş­tır­mak, uzak­ta­ki bir nes­ne­yi da­ha de­tay­lı bir şe­kil­de in­ce­le­mek, özel­lik­le yük­sek zo­om ka­bi­li­yet­li te­le­ob­jek­tif­le­re faz­la pa­ra ver­me­mek an­la­mı­na gel­se de, pro­fes­yo­nel­ler için pek ter­cih edi­len bir du­rum de­ğil­dir. Full Fra­me’e oran­la fo­kal çar­pa­nı dü­şük olan ma­ki­ne­ler, her ne ka­dar 640mm ya­kın­laş­tır­ma yap­sa da, so­nuç ola­rak 640mm’lik bir ob­jek­ti­fin alan de­rin­li­ği ve gö­rün­tü ka­li­te­si­ne ula­şa­maz. Bu­nun en bü­yük se­bep­le­rin­den bi­ri full fra­me ma­ki­ne­ler­de sen­sör üze­ri­ne dü­şen ışı­ğın çar­pan sa­yı­la­rı­na gö­re de­ği­şik­lik gös­ter­me­si­dir. 1.3x’e oran­la, ken­din­den kü­çük olan 1.6x fo­kal çar­pan­lı sen­sö­re da­ha az ışık dü­şer.
 

Çar­pan fak­tö­rü­nün ar­tı­la­rı ve ek­si­le­ri

Sen­sör bo­yu­tu­nun fo­toğ­raf­çı­ya bi­rin­ci et­ki­si eko­no­mik­tir. Sen­sör bo­yu­tu ne ka­dar bü­yür­se, ma­li­yet kat­la­na­rak ar­tar. Üst dü­zey pro­fes­yo­nel ma­ki­ne­ler ge­nel­lik­le full fra­me ola­rak sa­tı­şa su­nu­lur. Bu an­lam­da ama­tör kul­la­nı­cı­la­rın pek ter­cih se­be­bi de­ğil­dir. ‹kin­ci et­ki­si fo­toğ­raf ka­li­te­si­dir. Sen­sör bo­yu­tu ne ka­dar bü­yür­se, üze­rin­de­ki ışı­ğa du­yar­lı ele­man­la­rın ala­nı da o ka­dar ar­tar. O yüz­den ay­nı çö­zü­nür­lük­lü iki ma­ki­ne­den bü­yük sen­sör­lü ola­nı (di­ğer tek­nik do­na­nım­la­rı­nın eşit ol­du­ğu­nu var­sa­yar­sak) da­ha ka­li­te­li fo­toğ­raf­lar üre­tir­ken, 1.3x ya da 1.6x gi­bi dü­şük çar­pan fak­tör­lü ma­ki­ne­ler­ da­ha az ka­li­te­li fo­toğ­raf­lar üre­tir­ler. Ko­nu­muz uzak­ta­ki bir nes­ne­yi fo­toğ­raf­la­mak ol­du­ğu za­man ma­ki­ne­mi­ze tak­tı­ğı­mız te­le­ob­jek­tif, fo­kal çar­pa­nı gi­de­rek kü­çü­len bir ma­ki­ne­de ol­du­ğun­dan da­ha bü­yük bir ya­kın­laş­tır­ma sağ­la­ya­rak he­de­fe ulaş­ma­mı­zı ko­lay­laş­tı­rır. Di­ğer ta­raf­tan, ge­niş açı çe­kim­le­ri ağır­lık­lı olan fo­toğ­raf­çı­lar için du­rum tam ter­si olur; ge­niş açı çe­kim­le­ri için kul­lan­dık­la­rı açı­lar­dan da­ha ge­niş açı­lı ob­jek­tif­ler seç­me­le­ri ge­re­kir. Bu da ma­li­yet ola­rak fi­ya­tı ol­duk­ça ar­tı­rır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Flash Gereklidir

Anket
Favori akıllı telefonunuz hangisi?




Technotoday.com.tr yazarı olun!


hosting çözüm ortağı mailing çözüm ortağı